PIBWL prezentuje:

Niemiecki pociąg pancerny Panzerzug 21 - galeria

English [ Strona główna / Polska broń pancerna / pociągi pancerne ] [ Oddziały pancerne ] [ Steel Panthers ] [ Linki ]
  © Michał Derela, 2001 Aktualizacja: 08. 11. 2001 - ulepszona , oddzielony PZ-22

Strona ta stanowi suplement do historii polskich pociągów pancernych, zwłaszcza do strony o pociągu pancernym (PP) nr 54 "Groźny". Zgromadziliśmy tu dodatkowy materiał fotograficzny, ukazujący wagony polskich pociągów w niemieckiej służbie, w składzie pociągu pancernego nr 21 (Panzerzug 21). Zobaczcie też strony o pociągach Panzerzug 22 i Panzerzug 10b (11).


Niemiecki pociąg pancerny numer 21 (Eisenbahn Panzerzug 21 - PZ 21) wszedł do służby 10 czerwca 1940 r. Pociąg w całości był utworzony ze zdobytego w Polsce taboru pancernego. Zdjęcie poniżej ukazuje Panzerzug 21 w (prawie) całej swojej okazałości, w stanie z okresu 1940 - październik 1942.

Panzerzug 21
[Fot. - źródło 2]

Skład pociągu Panzerzug 21 (na zdjeciu - od lewej):

Cały pociąg pancerny był początkowo uzbrojony w dwie haubice 100mm wz.14/19P - oznaczenie niemieckie: 10cm FH.14/19(p) (dane) i trzy armaty 75mm wz.02/26 - oznaczenie niemieckie: 7,5cm FK.02/26(p) (dane). Armaty 75mm mogły być następnie zastąpione zdobytymi radzieckimi 76,2mm M.02/30 - oznaczenie niemieckie: 7,62 cm FK 295/1(r).
Wszystkie wagony pancerne posiadały ponadto karabiny maszynowe, niezamontowane na stałe (Niemcy usunęli polskie karabiny maszynowe 7,92mm wz.08 Maxim). Poza tymi wagonami, pociąg posiadał dwie platformy na obu końcach. Od wiosny 1941 miał on także dwie platformy z pojedynczymi działkami plot 20mm - 2cm FlaK-38.


mały wagon artyleryjski pociągu Panzerzug 21  Zbliżenie tak zwanego "małego wagonu artyleryjskiego" ze składu pociągu Panzerzug 21, uzbrojonego w armatę 7,5cm FK.02/26(p) (polską 75mm wz.02/26) w wieży. Wagon ten najprawdopodobniej pochodzi z polskiego pociągu szkolnego. Najprawdopodobniej początkowo wygladał on jak wczesny wagon artyleryjski pociągu "Bartosz Głowacki" i był w latach 30-stych zmodyfikowany przez "obcięcie" narożników w celu instalacji czterech karabinów maszynowych. Wagon na zdjęciu wciąż posiada oryginalne polskie cylindryczne jarzma dla km-ów 7.92mm wz.08 (Maxim), usunięte później przez Niemców. Taki sam wagon wszedł również w skład Panzerzug 22 [Fot. - źródło 2].



Panzerzuge 21 i 22.

Oba niemieckie pociągi pancerne utworzone z polskiego taboru razem: Panzerzug 21 po lewej i Panzerzug 22 po prawej, w Krakowie, lato 1940. Od lewej, widoczne są:
- (PZ-21) lokomotywa Ti3-13; wagon szturmowy z byłego pociągu nr 54 "Groźny"; wagon artyleryjski z byłego pociągu nr 52 "Piłsudczyk";
- (PZ 22) platforma; drugi wagon artyleryjski z pociągu nr 54 "Groźny".


Panzerzug 21.

Kolejne ujęcie Panzerzug 21. Od prawej: wagon artyleryjski z byłego pociągu nr 54 "Groźny"; wagon szturmowy z byłego pociągu nr 11 "Danuta" z usuniętymi antenami; lokomotywa Ti3-13; wagon szturmowy z "Groźnego"; wagon artyleryjski z "Piłsudczyka". Najprawdopodobniej były wagon szturmowy z "Groźnego" stał się wagonem dowodzenia (Kommandowagen), a były wagon szturmowy z "Danuty" stał się wagonem piechoty (Infanteriewagen), dlatego usunięto anteny z drugiego z nich.


Lokomotywa Ti3 w pociągu Panzerzug 21.

Panzerzug 21 - lokomotywa pancerna 54 654 (była polska Ti3-13 z pociągu nr 52 "Piłsudczyk"). Po lewej były wagon szturmowy z PP. 54 "Groźny", po prawej były wagon szturmowy z PP. 11 "Danuta". Zdjęcie jest zrobione około 1940-41, ponieważ polskie cylindryczne jarzma dla km-ów 7.92mm wz.08 (Maxim) nie są jeszcze usunięte. Kliknij, aby powiększyć.


Wagon artyleryjski z 'Piłsudczyka'.

Ciekawe ujęcie wagonu artyleryjskiego z "Piłsudczyka" w składzie Panzerzug-21 w niemieckim kamuflażu. Końcowe kazamaty karabinów maszynowych i boczne cylindryczne jarzma km-ów nie są jeszcze usunięte. W prawej wieży jest haubica 100mm. Kliknij, aby powiększyć.



Panzerzug 21

Panzerzug 21 służył głównie na froncie wschodnim (poza krótkimi "wakacjami" we Francji między kwietniem a lipcem 1941). Na zdjęciu widać PZ 21 w drodze ze Smoleńska do Kurska w lutym 1943, w zimowym kamuflażu. Wagon artyleryjski z byłego "Groźnego" jest po prawej. Pociąg od listopada 1942 ma niemiecką lokomotywę pancerną (tendrzak - serii Br.93 ?).

Panzerzug 21

Panzerzug 21. Scena podobna do poprzedniej. Warto zauważyć poczwórne działko plot 2cm Flakvierling-38 zamontowane od listopada 1942 na małym wagonie artyleryjskim w miejsce usuniętej wieży z armatą. Drugie poczwórne działko Flakvierling-38 było posadzone na platformie. Wagon artyleryjski z byłego "Groźnego" jest kolejny, dalej - były wagon szturmowy z "Danuty" i niemiecka lokomotywa (pociąg jest skierowany w lewą stronę zdjecia).


Panzerzug 21

Wagon szturmowy z 'Groźnego'

(Góra:) PZ 21 w okolicy Wasyliewicz, front wschodni, wrzesień 1943. Wagon szturmowy - dowodzenia z byłego "Groźnego" jest dobrze widoczny, z jego charakterystycznymi siedmioma masztami antenowymi w dwóch rzędach. Po lewej wagon artyleryjski z byłego "Piłsudczyka", po prawej niemiecka lokomotywa.

(Z prawej:) Wagon szturmowy z "Groźnego" w składzie Panzerzug 21, front wschodni. Niemcy zastąpili polskie oryginalne cylindryczne jarzma dla km-ów prostymi strzelnicami.
Kliknij, aby powiększyć.



Panzerzug 21

7 października 1943 r. i 23 czerwca 1944 r. Panzerzug 21 był uszkodzony na minie. Zdjęcie ukazuje wypadek z 1944 r, na południowy wschód od Mińska. Widoczny jest wagon artyleryjski z byłego "Piłsudczyka". Jak widać, Niemcy usunęli końcowe stanowisko karabinu maszynowego, montując w zamian przejście międzywagonowe. Widoczna jest wieża z armatą 75mm (lub 76,2mm).
 30 października 1944 r. pociąg został zdobyty przez Armię Radziecką w Możejkach (Mazeikiai) na Litwie. Jego dalszy los nie jest znany.



Góra strony

Nasze podziękowania dla przyjaciela z Holandii!

Zdjęcia pochodza ze źródła [1], chyba że inaczej zaznaczone.

Więcej informacji o Panzerzug 21 na (angielskiej) stronie The other side of the tracks.


źródła:
1. W. Sawodny, "Die Panzerzüge des Deutschen Reiches"; EK Verlag, Freiburg, Germany
2. H. & W. Trojca, "Panzerzüge 1 - Pociągi pancerne cz.1"; Militaria, Warszawa 1995 (- text)


[ Strona główna ] [ Polska broń pancerna / pociągi pancerne ] [ Oddziały pancerne ] [ Steel Panthers ] [ Linki ]

Piszcie, jeśli macie komentarze, dodatkowe wiadomości, fotografie lub sprostowania!
Michał Derela, 2001.